Samstag, Juli 04, 2009

Sherqitürkistan Birliki Teshkilati Frankfurtta Xitay Pashizimigha Qarshi Namayish Qildi


Xitaylar Sherqitürkistanni menggü ishghaliyiti astida tutup turush, ejdatlirimizning qan-ter bedilige barliqqa kelgen Sherqitürkistandiki qanche ming yilliq medeniyitimizni weyran qilish we Uyghur xelqini tarix sehipisidin bir Millet süpitide öchürüp tashlash meqsidide dölet téroroni ishqa salmaqta.




Xitaylar Sherqitürkistanda yüzligen seplerde parallil heriket qilip, Xelqara déplomatiye munasiwetliri, dölet diktatursi, nopus üstünligi, iqtisadiy manopoliyesi we qural küchi qatarliqlarni ishqa sélip, insaniyetke qarshi yer sharida mushu esirde kam körülüdighan birqatar jinayetlerni otturgha chiqarmaqta.

Atalmish „Éshinchi emgek küchlirini yötkesh“ siyasiti Xelqimizni öz ziminidin qoghlap chiqirip, wetinimizge iplas ishghaliyetchillirini orunlashturushtin ibaret qara niyetni arqa körünüsh qilghan bolup, milyonlighan Uyghur qiz-yigitlirini mejburiy shekilde Xitaygha, milyonlighan Xitay yalangtöshlirini dölet himayisi astida Sherqiturkistangha yötkimekte.Bu ish xelqimizning qanche ming yilliq hayatliq zenjirini buzup tashlighandin bashqa, Uyghur xelqi bilen Xitaylar ottursidiki ziddiyetni barghanche keskinleshtüriwetti.




Xitayda 2009-yili 6-Ayning 26-küni otturgha chiqqan kolliktip qul emgikige tutulup, Shexsiy baylargha töwen bahada ish küchi süpitide sétiwitilgen eng eqelliy insaniy heq-hoquqliridinmu mehrum bolghan, xalighan waqitta dem alalmaydighan, xalighan waqitta ailisidikiler bilen alaqilishalmaydighan, xalighan waqitta kocha aylinalmaydighan , xalighan waqitta soda qilalmaydighan, xitaylardin on hesse töwen muash bélen ishlitiliwatqan, muashlirinimu waqtida alalmaydighan, Xitay rayonigha kélginige uzaq bolmighan 18 yashtin töwen, héchqandaq panalighuchisi we qoghdighuchisi bolmighan 800 qérindishimizgha 10 mingdin artuq kimliki toluq melum bolmighan Xitaylar kaltek-chomaq, palta-pichaq we bashqa zerbe bergüchi qurallar bilen, döletlik saxchi we quralliq qisimlarning himayiside hujum qilip, Guangdung ölkisining Shawgüen sheherini Uyghurlarning issiq qéni bilen buyap chiqqanidi.



Dunya Uyghur Qurultiyi bu munasiwet bilen, barliq dölet we rayonlardiki Sherqitürkistan teshkilatlirigha murajetname chiqirip, Xitay hökümiti we Xitay millitining bu zurawanliqining epti-beshirisini xelqara jemiyetke ashkarilashni otturgha qoyghanidi.

Mushu ayning 3-küni Gérmaniyening Frankfurt Sheheride herket qiliwatqan Sherqitürkistan Birki teshkilati, Dunya Uyghur qurultiyining chaqriqigha awaz qoshup, özining bir qisim ezaliri bilen birlikte, Frankfurt Sheheride Xitayda ortigha chiqqan Uyghurlargha qarshi „26-Iyun Qanliq weqesi“din ibaret érqiy qirghinchiliqqa bolghan naraziliqini ipadilesh üchün paaliyet oyushturdi.

Bu paaliyet shu küni Gérmaniye waqti 14:00 de bashlinip, 20:30 ge qeder dawamlashti.Paaliyetning birinchi qismi Frankfurt Sheherining Merkiziy Poyiz istansisi etrapida saet 14:00 de bashlinip, saet 16:00 de Frankfurt Sheherining eng awat soda kochisi bolghan Hauptwache rayonigha yötkeldi we saet 20:30 ghiche shu jayda dawamlashti.

Paaliyet qatnashquchilliri Hauptiwache dégen jayda yayma qurup, Sheritürkistanning Ay-yultuzluq kök bayriqini jewlan qildurup, Xitaylarning Uyghurlar üstidin yürgüziwatqan pashistik siyasitini ekis ettüridighan resim, pilakat, bérishur, teshwiqat yapraqliri we „26-Iyun qanliq weqesi“ge ayit vedio uchurliri qatarliq 1000 parchidin artuq matériyallarni Sheher ahalisige tarqitip, Gérman xelqining diqqitini, bu qanliq téror herketke jelip qildi. Bu küni Xitay jasusliri paaliyetchilerning arqisigha kiriwélip, qeyerge barsa shu yerde yoshurunup turup resimge tartip, Sheher ahalisining eyiplishige uchridi we jamaetning aldida setchilikke qaldi.



Yoqarqi resimde Bir Shipiyon Xitay Xotun, Namayishchilar udulidiki Soda sariyining ikkinchi qewitidiki mal tizidighan ishkapning arqisigha müküwélip, namayishchilarni oghurluqche resimge tartiwatidu.

Bu künki paaliyet tertiplik, janliq we muwapeqqiyetlik élip bérildi, Xitay hökümitining Uyghur xelqige qaratqan érqiy we kultural qirghinchiliqi namayishqa diqqitini bergen Sheher ahalisining küchlük naraziliqi we eyipleshlirige uchridi.


Sherqitürkistan Birliki Teshkilati Teshwiqat Bölümi

Gérmaniye/Frankfurt 03.07.2009


Freitag, Juli 03, 2009

'No Rapes' in Riot Town
2009-06-29

A deadly clash in southern China exposes long-simmering tensions between majority Han Chinese and the mostly Muslim Uyghur ethnic group.


HONG KONG—Authorities in the southern Chinese province of Guangdong have said they found no evidence that ethnic minority Uyghur laborers had raped two Chinese girls, a rumor they blamed for last week's ethnic fighting at a toy factory in Shaoguan city.

According to official media reports, police also detained a former worker at the city's Xuri toy factory for posting the rumor on the Internet in the first place.

"Six Xinjiang boys raped two innocent girls at the Xuri Toy Factory," ran the text of the posting, the official Xinhua news agency reported, quoting a Shaoguan municipal spokesman.

The detained man, surnamed Zhu, faked the information to express his discontent after the factory declined to re-hire him after his quit his job, Xinhua said.

"Police found no rape cases at the Xuri Toy Factory," the agency said, referring to a factory owned by Hong Kong-listed Lacewood International, which started making toys and handbags in 2007 in Shaoguan with 10,000 employees, one of the largest factories in the north of the province.

At least two people were killed and 118 injured after rival groups of workers fought each other in a pitched battle that began on the streets of Shaoguan last Thursday evening, and ended in the early hours of Friday.

Serious injuries

The official China News Service said 400 riot police had to be deployed to quell the unrest, as hundreds of workers fought each other with knives and metal pipes.


An employee who answered the phone at Shaoguan's Yuebei No. 2 People's Hospital said the hospital had received around two dozen injured workers after the unrest. "Some are quite serious and in critical condition," she said.

Asked if she knew the reason for the clashes, she said: "The factory earlier recruited a lot of Xinjiang people. They are so bad and impolite. There were recent rape cases involving Xinjiang people," she said.


"Some young Xinjiang boys are involved in many robbery cases," she added.


"They are bad. You know, they don’t know Chinese and we don’t know their language. We can’t communicate with each other."


Another hospital worker, contacted Monday, said all patients wounded in the clashes were majority Han Chinese. "I don’t know where the injured Xinjiang people are hospitalized," the official said.

Shaoguan police declined to comment, and calls to the municipal propaganda department went unanswered during office hours.


Calls to other municipal government offices and to Lacewood International's Hong Kong headquarters during office hours Friday produced recorded messages.


Xinjiang workers left

A Lacewood worker in Shaoguan who asked not to be named declined to discuss the clash in detail, saying it was "very sensitive."


"I know about 4,000 workers left the factory after the incident. That is what I can tell you."

Another company staff member on duty in Shaoguan said, "Many reporters are coming to us now. I don’t know much. But all the Xinjiang employees have gone. They won't be back."

A spokesman from the Shaoguan municipal government was quoted as saying that the brawl was due to tensions between Uyghurs from the northwestern Xinjiang Uyghur Autonomous Region, who are Turkic-speaking Muslims—and Han Chinese, who make up most of China's population.

The spokesman told the Associated Press that the fight started after a Han Chinese girl entered a dormitory where Uyghur workers were staying.


Uyghur workers tried to harass her, and she screamed. The spokesman would not give his name or give details on the two people who died.

But a farmer from Zamin, in Xinjiang's Kashgar prefecture, said he heard that the clash was touched off by Uyghur boys who refused to tolerate the sexual harassment of Uyghur girls by their Han Chinese handlers.

“The kids from [Zamin] were bullied by the Chinese from the factory and other factory employees. Uyghur girls were asked to give them massages,” the farmer said.

He said that the Uyghur boys, who normally protect Uyghur girl workers, were separated and assigned to work in different assembly lines.

“Afterwards, the girls were taunted and touched by the Chinese…The Uyghur boys could not tolerate it. Friction accumulated little by little and caused this clash,” the farmer said.


A Uyghur youth, who works at a different factory in Guangdong, said it was hard to be sure of what caused the clash because authorities had taken the Uyghurs at the Lacewood factory to a hotel in an undisclosed location, cutting off their line of communication.

“When we tried to call them, all their cell phones were shut off,” the boy said.

Photos posted online from Shaoguan during the unrest showed hundreds of people on the streets between tall residential buildings, with rescue vehicles and armed police advancing along the street.

Debris and bricks littered the area, with dozens of onlookers crowded into the balconies of the overlooking buildings, from where the photos were apparently taken.

More than 60 of those injured were still in hospital, and the 14 critically injured were in a stable condition, Xinhua quoted doctors as saying Sunday.

Uyghur image

Dilshat Rashit, spokesman for the Munich-based World Uyghur Congress, said the incident was very damaging to Uyghurs' public image and cited slander against the man originally accused online of raping a Han woman.

"According to my understanding, Uyghur laborers in China have been the targets of long-term policies that are racially discriminatory from both the government and enterprises, and there were a number of restrictions on their lives of various kinds," he said.

He said Uyghurs were often forced out of their homelands in the Xinjiang Uyghur Autonomous Region by such policies.

"If they refuse any arrangement made on their behalf by the government, they would be put under pressure of different kinds. For example, economic sanctions in the form of fines, or refusal to allocate land, or the allocation of an inferior plot of land," said Rashit, adding that such actions were often carried out under the aegis of "poverty reduction" policies in Xinjiang.

"These so-called poverty reduction schemes have forced Uyghurs into other parts of China, whether it be Guangdong or other regions. All of this cheap Uyghur labor is actually forced by the Chinese government, which uses coercive measures to keep up the supply."


Online reports

References to "Shaoguan," "mass fighting," and "clashes" were being sent around the Chinese Web in the aftermath of the incident.

"Key words: Guangdong, Shaoguan, mass fighting. I'm not saying a word, just passing it on," wrote Twitter user toopooliu.

Another user, leku_johnw, tweeted: "From now on it's likely that a lot of capitalists will rule [against] using ethnic minority labor. However you look at this, it's not a good thing..."

In a comment on the blog post of Tibetan writer Woeser on ethnic discrimination in China, a user identified as "Xiaoxiao" called for harsher punishments for Uyghurs who robbed people in Chinese cities.

"I'm not a Han chauvinist. But the fact that there are Uyghur thieves the length and breadth of China is an undisputed reality. I understand totally that they are a 'small minority' and that they don't show us much about what all 'Xinjiang people' are like and so on," she wrote.

"My mother was robbed by one of these thieves. The police caught him, made him give back the money, and let him go. When we asked why they didn't treat him more harshly, we were told, 'ethnic policies,'" she added.


Original reporting in Cantonese by Lam Lok-tong, in Mandarin by Tang Qiwei, and in Uyghur by Mamatjan Juma. Mandarin service director: Jennifer Chou. Cantonese service director: Shiny Li. Uyghur service director: Dolkun Kamberi. Translated and written for the Web in English by Luisetta Mudie. Edited by Sarah Jackson-Han.


http://www.youtube.com/watch?v=7Of-4RiYdz0&NR=1
http://www.youtube.com/watch?v=dVi_sUsl-Ag&feature=related
http://www.youtube.com/watch?v=wadefLfPcZU&NR=1
http://www.eastturkistan.tv/STRT-2/tv/?/tv/823/Xitaygha-Tutqun-Qilinghan-Uyghurlar-Keng-kolemde-Qetliamgha-Uchridi
http://www.eastturkistan.tv/STRT-2/tv/?/tv/822/Milletning-Beshigha-Kelgen-Xorluq-we-Musibet-Guangdongdiki-Qetliam
http://www.eastturkistan.tv/STRT-2/tv/?/tv/821/Guangdongda-Uyghur-Dehqanlarni-5-ming-Xitay-Qanliq-Basturghan
http://www.eastturkistan.tv/STRT-2/tv/?/tv/820/Guangdongda-800-Uyghur-Dehqanni-5-ming-Xitay-Dumbalighan
http://www.uyghuramerican.org/articles/3089/1/UAA-condemns-killing-of-Uyghur-workers-at-Guangdong-factory/index.html
http://www.uyghuramerican.org/articles/3089/1/UAA-condemns-killing-of-Uyghur-workers-at-Guangdong-factory/index.html

http://www.rfa.org/english/news/uyghur/ethnic-clash-06292009102144.html

Copyright © 1998-2009 Radio Free Asia. All rights reserved
.

Donnerstag, Juli 02, 2009

Uyghur People condemns killing of Uyghur workers at Guangdong factory

Unconfirmed reports indicate that more Uyghurs were killed in the attack than the two reported in the official media. In addition, according to a report posted on a Shaoguan government website that has now been taken down, 81 Uyghur workers were injured, 66 of whom were in critical condition in the hospital.

UAA is extremely concerned about the Chinese government’s failure to protect factory workers, in particular Uyghurs, from violent attacks. Adding to this concern are unverified reports that local security forces did not take an active role in stopping the violence. UAA is also concerned over reports that Chinese workers were able to raid the dormitories of Uyghur workers.
“Uyghurs have suffered for years under racial profiling and unjust government policies that have painted the entire Uyghur population as criminals and terrorists. The official media has published propaganda of Uyghurs as backward and violent, and members of the three evil forces of terrorism, separatism and extremism,” said Uyghur democracy leader Rebiya Kadeer. “As a people, Uyghurs only seek prosperity and the ability to raise their families in a secure environment. The Shaoguan incident shows that official policies, together with mob rule and fear, have prevented Uyghurs from simply being able to live their lives in peace.”

The riot at the Xuri Toy Factory, owned by Hong Kong tycoon Francis Choi, was reportedly started after rumors were spread among Han Chinese factory workers that Uyghur men working at the factory had harassed Chinese female workers. Some reports indicate the existence of rumors that Uyghur men had sexually molested Chinese female workers. These allegations remain unverified and unsubstantiated.

According to a report from the official Xinhua News Agency, a man surnamed Zhu fabricated the rape allegations to express his discontent after failing to get re-hired after quitting his job at the factory. Guangdong authorities have said they have found no evidence that ethnic Uyghur laborers had raped two Chinese women.

Reuters reported that around 400 riot police were deployed to quell the unrest among workers, some of whom reportedly fought with knives and metal pipes.

UAA is concerned that long-standing government policies discriminating against Uyghurs have perpetuated stereotypes of Uyghurs that may have given a green light to rioters acting out of anger and based on unsubstantiated allegations. UAA believes these types of policies and stereotypes likely fueled the violence that was carried out against Uyghurs at the factory during the riot.

“The perpetrators in the Shaoguan incident should be dealt with according to the law,” said Ms. Kadeer. “However, due to a lack of transparency in China, we may never know the true details of what transpired.”

Xinhua reported that the Hong Kong-invested factory had recruited 800 migrant workers (according to other reports, this number is 600) in May and June through the labor authorities of Shufu (Kona Sheher) County in East Turkestan.

It is unclear how this group of Uyghur workers was transferred to Guangdong Province. However, since 2006, Chinese government authorities have aggressively recruited Uyghurs, primarily young Uyghur women and girls, from southern areas of East Turkestan to work in factories in eastern China. Kona Sheher County, located near the city of Kashgar, is among those areas specifically targeted by the transfer policy. This area of East Turkestan has a majority-Uyghur population that has served as a stronghold for Uyghur culture and traditions. Under the transfer policy, local leaders, under intense pressure from higher-level officials, have used intimidation, deception and threats to force women to participate in the program. Many young women have reported extremely oppressive working conditions and living arrangements, as well as garnished wages, medical ailments caused by working conditions and a lack of medical treatment at the factories they are sent to.

At the same time that PRC authorities are implementing a transfer policy of young women out of East Turkestan in the name of providing economic opportunities, they are also supporting the movement of huge numbers of Han Chinese economic migrants into the region, and providing these migrants with employment, housing and healthcare.

As documented by UAA, Chinese authorities are actively seeking to recruit applicants from other areas of the PRC to work in the state sector in East Turkestan. Prominent Uyghur economist Ilham Tohti recently called upon authorities in East Turkestan to promote equal development between Han migrants and native Uyghurs in East Turkestan. Earlier this year, Tohti cited joblessness as the single greatest problem facing Uyghurs.

UAA calls on the Chinese government to conduct a thorough investigation of the Shaoguan incident and bring the perpetrators of violence to justice. UAA urges the Chinese government to compensate the families of the two Uyghurs killed and those injured in the violence. In addition, UAA calls on the Chinese government to immediately stop the transfer of young Uyghur women out of East Turkestan and allow the return of these women to their homes.

See also:
China police hold man over ethnic brawl-report
Two dead, 118 injured in toy factory brawl
‘No Rapes’ in Riot Town
Video of Shaoguan violence posted on Sohu.com
Ethnic clash leaves 2 dead
Uyghurs, women need not apply for government jobs in East Turkestan
Deception, Pressure, and Threats: The Transfer of Young Uyghur Women to Eastern China


From:
http://www.uyghuramerican.org//articles/3089/1/UAA-condemns-killing-of-Uyghur-workers-at-Guangdong-factory/index.html
Shangxey Uyghur Tijaretchilirining Guangdung Weqesi Toghrisida Nur Bekrige Murajiti
Muxbirimiz Shohret Hoshur
2009-07-01



Guangdungda yüz bergen 26 - Iyun weqesige hazirgha qeder guangdung ölkilik hökümet we merkizi hökümet ipade bildürdi. Emma uyghur rayonluq hökümet hazirghiche süküt qilmaqta. Muqimliq heqqide her waqit téz inkas qayturup kéliwatqan nur bekri 2 uyghurning ölümi we 118 uyghurning yarilanghanliqi weqesige bir éghizmu inkas qayturmidi.


video.sohu.com Din élinghan bu sürette, bir uyghur qiz ishchining undin artuq xitay ishchiliri teripidin rehimsizlerche kalteklinip, éghir zeximlinip, ölük halette yatqan körünüshi.


Bu ehwal weten ichidiki uyghurlar arisida küchlük naraziliq peyda qilmaqta. Bügün shangxeyde tijaret qiliwatqan bir türküm uyghurlar guangdung weqesi heqqide nur bekrige xet yazghan.

Shangxeydiki uyghur tijaretchilerning qarishiche, weqege eng jiddiy köngül bölüshi kérek bolghan terep uyghur rayonluq hökümet, jümlidin, uyghurlarning wekili qilip teyinlengen nur bekri bolushi kérek. Chünki atalmish éshincha emgek küchlirini xitaygha orunlashturush nur bekrining ijrasi.

Shangxeydiki uyghur tijaretchiler, nur bekridin aldi bilen guangdung weqesining tepsilatini uyghur xelqighe toluq we toghra ashkarilishini؛ guangdung hökümitidin qatillarni toluq tutush we qattiq jazalashni telep qilishini؛ buning bilen bille weqede ziyankeshlikke uchrighan uyghur ishchilarni uyghur rayonida ishqa orunlashturushni telep qilghan.

Nöwette uyghurlar guangdung hökümitining weqeni bir terep qilish süritidin narazi؛ hetta weqeni adil bir terep qilish niyiti semmiy emes dep qarimaqta. Shangxeydiki uyghur tijaretchilerning qarishiche, eger hökümet terep semimiy bolghan bolsa, weqege alaqidar yalghuz bir kishini yeni yalghan xewer tarqatquchini qolgha élish bilenla kupaye qilmighan, weqede zorawanliq qilghanlardin az dégende 200 kishini tutqun qilghan bolatti.

Nur bekri muqimliqning muhimliqini hemmidin köp tekitlep kelmekte. Emma uning bu qétimqi weqede shuk turuwélishi, uyghurlar arisida mundaq soallarning otturigha chiqishigha seweb boldi: "nur bekri tekitlewatqan muqimliq, xitay xelqiningla bixeterlikini közde tutamdu yaki xitaydiki 56 milletning biri bolghan uyghurlarningmu bixeterlikini öz ichige alamdu? nur bekri bir qétimliq matem murasimida bir xitay eskiri üchün köz yéshi qilghan idi. 2 Neper oyghur ishchi tömür kaltek bilen urup öltürülgende, nur bekrining u baghri yumshaqliqi qeyerge ketti? "

Nöwette közetküchiler, bu qétimqi weqe toghra bir terep qilinmisa, bolupmu qatillar jazalanmisa, bu weqedin xitaylarning téximu jasaretlinidighanliqini, mundaq weqelerning xitaydiki uniwérsitétlarda yüz béridighanliqini texmin qilishmaqta.

Yene bezi közetküchiler bolsa, eger xitay qatillarni jazalimisa, uyghurlarningmu oxshash yolni tallap, ikki uyghurning intiqamini alidighanliqini yeni tehditke tehdit bilen jawab qayturidighanliqini texmin qilishmaqta.


Menbe:http://www.rfa.org/uyghur/xewerler/tepsili_xewer/guangdong-shehitliri-07012009194926.html/story_main?encoding=latin
Shawgüen Weqeside Uyghurlarni Ghezeplendürgen Ikki Nuqta
Obzorchimiz Perhat Muhemmidi
2009-07-01

Chetellerdiki uyghur siyasi paaliyetchilirining qarishiche, bu qétim shendung ölkisining shawgüen shehiridiki oyunchuq zawutida sherqiy türkistandin mejburiy yötkep kilingen uyghur yallanma ishchilar bilen xitay ishchilar otturisida yüz bergen keng kölemlik qanliq toqunush bolsa, xitay hakimiyitining uyghurlargha qaritip kéliwatqan irqiy kemsitish we irqiy tazilash siyasitining biwaste mehsuli bolup, bu qétimqi tragidiyining bash jawabkarimu del xitay merkizi hökümitidin ibaret !

Bu süret, video.sohu.com Din élinghan, bir uyghur qiz ishchining undin artuq xitay ishchiliri teripidin rehimsizlerche kalteklinip, éghir zeximlinip, ölük halette yatqan körünüshi bilen bir uyghur bowayning süriti.


Bir qanche yildin buyan xelqaraliq kishilik hoquq teshkilatliri we chetellik siyasi közetküchilermu, xitay hakimiyitining " éshincha emgek küchlirini bashqa yurtlargha yüzlendürüsh " dégen niqap bilen uyghur qiz - Yigitlirini keng kölemde ichki ölkilerge mejburiy ishlemchilikke ewetish siyasitining bolsa uyghurlargha qaritilghan irqiy tazilash herikitining muhim terkibi qismi ikenlikini, eger xitay hakimiyiti bu xil gheyri insaniy siyasitini toxtatmighan teqdirde, éghir siyasi aqiwetlerning kélip chiqidighanliqini tekitlep kelgen idi. Bu qétim shawgüen shehiride yüz bergen échinishliq hadise, ularning mölcher we endishilirining neqeder toghra ikenlikini toluq ispatlidi.

Bu qanliq weqe heqqide weten ichi we sirtidiki uyghurlarning eng qattiq nepritini qozghighan ikki nuqta bolup, biri, xitay hakimiyitining échinishliq halda öltürülgen we yarilanghan uyghurlargha tutqan perwasizliq we mengsitmeslik pozitsiyisi idi.

Weqe yüz bergendin buyan xitay merkizi hökümiti uyaqta tursun, hetta, " biz shinjangdiki her millet xelqining wekili, ularning bext - Saaditi üchün xizmet qiliwatimiz " dep nomussizlarche dawrang sélip kéliwatqan atalmish shinjang uyghur aptonom rayonluq xelq hökümiti we uning reisi nur bekrimu qilini tewritip qoyghini yoq, peqetla shawgüendiki oyunchuq zawutigha uyghur déhqanlirini tutup bergen qeshqer toqquzaq nahiyisidin bir heyet ghippide bérip ikki jesetni qayturup keldi we xuddi bir qatil jinayitini yoshurush üchün öltürgen adimini xilwet chuqurgha tashlighinidek, shepisiz halda kömüp qoyushti.

Weqe yüz bergendin buyan, sherqiy türkistandiki xitay metbuatlirida bu heqte kishilerning közige chéliqmaydighan bir bulungda nahayiti kichik bir xewer élan qilindi, bu xewerdimu, " uyghur " dégen kelime tilgha élinmighan, peqetla " xenzu ishchilar bilen shinjangliq ishchilar otturisida toqunush yüz berdi " déyilgen, mumkin bar bu qanliq tragidiyini sherqiy türkistan xelqidin yoshurushqa, buni adettiki ehmiyetsiz bir hadise qilip körsitishke tirishqan idi.

Téximu rezil teripi shuki, sherqiy türkistandiki pütün xitay metbuatlirining shawgüen weqesi yüz bergen küni, yeni, 6 - Ayning 26 - Küni élan qilghan eng asasliq xewiri bolsa, " gensu ölkisidin shinjanggha 500 ming ishchi kelmekchi " dégen mawzudiki xewiri idi.

Mezkur xewerde, gensu ölkilik hökümetning, öz ölkisidiki éshincha emgek küchliri we ishsizliq mesilisini hel qilish üchün, bu yilliq paxta mewsümide sherqiy türkistangha 500 ming neper xitay ishchi ewetishke hazirliniwatqanliqi, gensu ölkisidin bu rayongha 2006 - Yili 420 ming neper ishchi kelgenliki, 2007 - 2008 - Yilliri bolsa yérim milyondin ashqanliqi, aptonom rayonluq partkom we xelq hökümitining gensuluq xitay ishchilarni qizghin kütüwélish üchün hazirliniwatqanliqi bayan qilinghan idi.

Undaqta, bu qétim shawgüen shehiride xitaylardin tayaq - Toxmaq yigen uyghurlar kimler idi ?

Bular del, xitay hakimiyiti teripidin, " tergili yéri, qilghili ishi yoq éshinche emgek küchliri " dégen namda shawgüen shehiridiki oyunchuq zawutigha mejburiy ewetilgen bichare uyghur déhqanliri idi.

Bir terepke qarisingiz, siyasi we qanuniy bésim, iqtisadi jaza we tehditler bilen yurt - Makanliridin heydilip xitayning ichki ölkilirige qul - Malayliqqa iwetiliwatqan yüz minglighan uyghurlar, yene bir terepke qarisingiz, hakimiyetning qollishi we yardimi bilen ichki ölkilerdin kélip heydelgen uyghurlarning yurt - Makanlirigha yerlishiwatqan milyonlighan xitay köchmenliri !

Dunyada bundaq rezillik we öktemlik kam uchrisa kérek !

Xuddi, " jinning qesti shaptulda " dégendek, yuqiriqi réalliq, xitay hakimiyitining uyghurlarni ichki ölkilerge mejburiy ishlemchilikke ewetishte, tamamen uyghur xelqini assimilyatsiye qilip yoqitishni meqset qilghanliqini munazire telep qilmaydighan halda ochuq körüwélish mumkin !

Uyghurlarning qattiq ghezipini qozghighan yene bir nuqta shuki, xitay xojayinlirigha qulluqqa tutup bérilgen bichare uyghur déhqanlirigha kolléktip hujum qozghighan xitaylarning derijidin tashqiri rehimsizliki, qanxorluqi we öchmenlik tuyghusi idi.

Weqe heqqidiki neq meydan körünüshlirige qaraydighan bolsingiz, xitaylarning uyghurlargha qilghan hujumi, xuddi échirqap ketken bir top chilbörining, yingi tughulghan qozilargha hujum qilishigha oxshaytti, insanliq, merhemet, rehim - Shepqet dégenlerdin qilche eser yoq idi !

Bundaq yawuzluq, peqetla qarshi terepke bolghan nepret we öchmenlik tuyghusi eng yuqiri pellige kötürülgen, shundaqla kishiler özining insanliq xislitini tamamen yoqatqan bir peyttila meydangha kélidu, buni bashqiche izahlash esla mumkin emes !

Bundin burunmu xitayning ichki ölkiliridiki tor betliridila emes, hetta cheteldiki " yotu p " qatarliq xelqaraliq tor betliridimu, sergerdan uyghur ösmürlirining xitay saqchi we puqraliri teripidin, " yanchuqchi ", " oghri " dégendek namlar bilen tutiwilinip kochilarda rehimsizlerche dumbaliniwatqanliqigha dair foto we widio körünüshlirini nahayiti köp uchratqan iduq, hetta bu körünüshlerning ichide 5 - 6 Yashliq uyghur ösmürliriningmu xitaylar teripidin put - Qolliri baghlinip, mush, tipik we shapilaqlar ichide échinishliq chirqirap jan talishiwatqanliqigha dair dehshetlik menzirilermu bar idi.

Undaqta xitaylarning uyghurlargha bolghan bu derijidiki nepret we öchmenlikining sewebi néme ?

Buning jawabi nahayiti addi, bu, xitay hakimiyitining uyghurlargha qaratqan irqiy kemsitish siyasiti we teshwiqatining biwaste netijisi.

Eger diqqet qilidighan bolsingiz, xitayning ichki ölkiliridiki teshwiqat wastilirida, uyghurlargha dair birmu ijabiy xewerni uchritalmaysiz, hökümetning bashqurushidiki bu axbarat wastilirining hemmiside dégüdek uyghurlar oghri, yanchuqchi, bulangchi, qatil, térrorchi, radikal islamchi we bölgünchi qilip körsitilgen bolup, xitay hakimiyiti, " dölitimizde eng zor xewp sherqiy türkistan térrorchiliridin kélidu " dep dawrang sélish arqiliq, " uyghurlar bolsa éhtiyat qilidighan we nazaret qilidighan düshmen millet " dégen fashistik qarishini xitay puqralirining kallisigha singdürgen idi.

Démek, xitay puqralirining neziride adettiki bir uyghurmu " düshmen " hésablinatti.

Qisqisi, " éshincha emgek küchliri " dégen namda ichki ölkilerge sürgün qiliniwatqan 100 minglighan uyghur qiz - Yigitlirini kütiwatqini bolsa, xitay metbuatliri teshwiq qilghinidek qandaqtur " tereqqi tapqan, zamaniwiylashqan, az sanliq milletlerni baghrigha basqan illiq bir muhit " emes, belki uyghurlargha bolghan düshmenlik we nepret tuyghuliri yuqiri pellige chiqqan mana mushundaq fashistik bir muhit idi!

Menbe:
http://www.rfa.org/uyghur/obzor/obzor-parhat-07012009201832.html/story_main?encoding=latin

Mittwoch, Juli 01, 2009

Shawguendiki Qanliq Weqede Qaza Qilghuchning Birsi Yétim Bala Hashimjan Emet
Muxbirimiz Jüme
2009-06-30


Shawguen shehiridiki oyunchuq zawutida yüz bergen qanliq weqede hazirche ölgen uyghur sanining ikki neper ikenliki we bularning qeshqer konasheher nahiyisi zemin yézidin ikenliki éniqlandi.

video.sohu.com Din élindi.

Bu süret, video.sohu.com Din élinghan, bir uyghur qiz ishchining undin artuq xitay ishchiliri teripidin rehimsizlerche kalteklinip, éghir zeximlinip, ölük halette yatqan körünüshi bilen bir uyghur bowayning süriti.

Melum bolushiche, ölgenlerning her ikkisi oghul bolup, ular yurtigha élip kélingendin kéyin derhal yerlikige qoyuwétilgen we méyit uzitilghanda yigha - Zari qilishqa yol qoyulmighan.

26 - Iyun jüme küni, guangdung ölkisi shawguen shehirige jaylashqan shüri oyunchuq zawutida uyghur ishchilar bilen xitaylar arisida qanliq toqunush yüz bergen bolup toqunushta bir nechche ademning ölgenliki, bularning hemmisining uyghur ikenliki ilgiri sürülgen idi.

Weqede hadisige uchrighuchilarning heqiqiy sani heqqide herxil melumatlar mewjut bolup, shawguen sheherlik hökümetning bu heqtiki bayanatigha qarighanda, weqede yarilanghanlar 120 neper, qaza qilghanlar ikki neper. Yaridarlar ichide 89 neper uyghur bar bolup, öltürülgenlerning hemmisi uyghur.

Halbuki, xitayche bashqa tor betliri we guangdung ölkisidiki bashqa zawutlarda ishleydighan uyghur balilar teminligen uchurlargha qarighanda, ölgüchiler ikkidin köp bolup, bularning arisida uyghur qizlarmu bar iken.

Kent sékrétari: " weqede ölgüchiler sanini 5 - 6 Neperge yétidu"
Bu heqte toxtalghan zemin yézidiki melum bir kent sékrétari weqede ölgüchiler sanini 5 - 6 Neperge yétidu dep anglighanliqini bildürdi.

Emma, opal yézisi we tashmiliq yézisidiki munasiwetlik xadimlar öz yéziliridin ketken balilarning aman - Ésen ikenlikini, ölüm ‏ - Yétim hadisiliri körülmigenlikini ilgiri sürüshmekte.

Bügün igiligen deslepki melumatlargha qarighanda, toqunushta ölgüchilerning ikki nepiri qeshqer konasheher nahiyisi zemin yézisidin bolup, hökümet tarmaqlirining we yerlik déhqanlarning bildürüshiche, qaza qilghuchilarning jesiti yurtigha yötkep kélingen we 29 - Iyun düshenbe küni yerlikige qoyulghan.

Yuqiriqisi zemin yéziliq saqchixana xadimining bildürgenliri bolup, u bu heqte dawamliq toxtilishini xalimighan bolsimu, emma yerlik déhqanlarning bildürüshiche, méyit uzitilghanda melum derijide xupiyanilik sadir bolghan.

Weqede qaza qilghuchning birsi yétim bala hashimjan emet
Weqede qaza qilghuchning biri zemin yézisi 16 - Kentidin bolup, ismi hashimjan emet, ata - Anisi ölüp ketken yétim bala iken.

Kent sékrétarining bildürüshiche, hashimjan ötken yili we ilgiriki qarar ishchi yötkesh dolqunidin qéchip we bashqa seweblerni qoyup qutulghan bolup, bu nöwet bu yil6 - Ayning 16 - Küni shüri zawutigha yolgha sélinghan iken.

Hashimjan emetni yerlikige qoyush we bashqa ishlargha arilashqan 16 - Kent sékrétarining éytqanlirigha qarighanda, hashimjanning ölüp kétish sewebliri uruq ‏ - Tughqanlirigha tepsiliy uqturulmighan bolup, nöwette hashimjanning aile - Tawabiatliri hökümettin bu heqte chüshendürüsh bérishni telep qilmaqta iken.

Weqening sadir bolush sewebliri heqqide herxil inkaslar mewjut. Gerche xitayche tor betliride weqening uyghur oghullirining xitay qizlirigha chéqilip qoyush sewebidin kélip chiqqanliqi ilgiri sürülgen bolsimu, emma aldinqi küni xitay munasiwetlik organliri bayanat élan qilip, basqunchiliq weqesining sadir bolmighanliqini, mezkur ösek sözni tarqatqan ju famililik xitayni qolgha alghanliqini bildürgen idi.

Zeminlik déhqan: " xitaylar uyghur qizlarigha jinsiy parakendichilik salghan"
Weqe yüz bergen zawuttiki uyghur ishchilar bashqa jaygha yötkep kétilgen we ularning barliq alaqe qanalliri qamal qilinghan bolghachqa, ularning nöwettiki ehwali weqening heqiqiy kélip chiqish sewebliri heqqide melumat igilesh mumkin bolmidi.

Guangdung ölkisidiki bashqa sheherlerde ishlewatqan uyghur perzentlirining bildürüshiche, weqe yüz bérishtin ilgiri ular shüri oyunchuq zawutidiki uyghurlar bilen az ‏ - Tola alaqe qilghan bolsimu, weqe yüz bergendin kéyin alaqe pütünley üzülüp qalghan.

Bu heqte öz anglighanlirini bayan qilghan zeminlik déhqanning bildürüshiche, weqening kélip chiqishigha uyghur qizlarning bashqa xitay ishchilar teripidin jinsiy parakendichilikke uchrash ehwalliri sewebchi bolghan iken.

Yuqiriqi déhqanning bayanliri peqet u anglighan uchurlar bolup, biz bu heqte toluq melumat élish üchün dawamliq tirishchanliq körüshimiz.
Guangdungdiki Qatillarning Jasariti Nedin Kelgen ?
Muxbirimiz Shohret Hoshur
2009-06-30



Guangdungdiki qanliq weqening tepsilatini xitay hökümiti dawamliq halda yoshurup kelmekte. Emma xitaydiki gheyriy resmiy axbarat wastiliri weqening yene bir qsim échinishliq jeryanlirini ashkarilimaqta. Tünügün Youtube torida 26 ‏ - Iyun qanliq toqunushi heqqide 3 parche neq meydan xatirisi élan qilindi.



video.sohu.com Din élindi.

video.sohu.com Din élinghan bu sürette, bir uyghur qiz ishchining undin artuq xitay ishchiliri teripidin rehimsizlerche kalteklinip, éghir zeximlinip, ölük halette yatqan körünüshi.

Neq meydan xatiriside bir uyghur qizining qéchiwatqanliqi we uni yüzligen xitay ishchining tömür kaltek bilen qoghlawatqanliqi؛ yüz - Közi qangha milengen bir uyghur ishchining hushsiz ongda yatqan haliti ؛ yene bir neper uyghur ishchining bélige qeder qangha milinip yatiqini we uni dumbalawatqan xitay ishchilar؛ mana bu menzirini tamasha qiliwatqan xitay saqchiliri؛ ölük yaki yaridar uyghurlargha qarap ghelibe tentenisi qilip külüshüwatqan xitay ishchilar qatarliq körünüshler körülidu.

Körünüshler seher saet alte etrapida yeni 6 saet dawam qilghan weqening axirqi saetliride xatirilengen. Weqening bash qismidiki körünüshler téximu tragédiyilik ikenlikini axirqi körünüshlerdiki xitay ishchilarning peylidin körüwélish mumkin. Nöwette weqedin xewerdar bolghan weten ichi - Sirtidiki uyghurlar mezkur weqe üstide jiddiy oylanmaqta.

Közetküchilerni heyran qalduridighini, neq meydandiki nechche ming kishi ichidin, birer kishiningmu ölgüchi we zexmilengüchige hésdashliqi qozghalmasliqi, bu heqte washingitonda yashawatqan ilyar shemshidin ependi mundaq deydu:
" Bir insan öltürülse, bolupmu ölgüchiler ayal we bala bolghan ehwalda, etrapta qarap turghuchilarda, insan bolush süpti bilen hisdashliq qozghulidu. Guangdongda undaq bolmighan. Toqunushta ayal - Bala ayrimasliq wehshi we namert bir milletning enenisi."

Weqe yüz bergendin kéyin, xitay tor betliridimu weqe heqqide inkaslar dawam qilmaqta. Bu inkaslarda xitay ishchilargha tebrikler yollanghan؛ ulargha apirin oqulghan؛ uyghurlargha qarita zerbe bérish heriketlirining dawamlishishi teshebbus qilinghan. Mana bu inkaslargha asasen, ilyar shemshidin ependi xitay we uyghurlar arisidiki milliy ziddiyetning derijisi üstide toxtaldi: " xitay xelqimu, hökimitimu uyghur millitini tamamen yoqutushni, dunyadin tep - Tartmisa qirip tügitiwétishni arzu qilidu. Démek, uyghurlargha séliniwatqan zulumda xitay hökümiti bilen xelqi shérik."

Xitay ishchiliridiki bunche zor nepret, jinayet ötküzüshtin héch qormasliqtek bunche köp jasaret nedin kelgen? mana bu uyghur közetküchilerni oylanduruwatqan muhim bir timidur. Közetküchilerning arisida, weqede döletning alaqidar tarmaqlirining qol tiqishi we hetta teshkillishi barliqini texmin qilghuchilarmu bar. Nöwette shangxeyde yashawatqan bir uyghur tijaretchi mana bu xil qarashta: " men weqede xitayning dölet apiratlirining qoli barmikin dep qaraymen. Bolmisa, xelq dégende bir hisdashliq, ich aghritish tuyghusi dégen nime bolushi kérekqu?"

Qazaqistanda yashawatqan yasinjan ependining bildürüshiche, xitay xelqi milliy xaraktéri nuqtisidin jasaretlik bir xelq emes؛ emma xitay hökümitining yillardin béri uyghurlar heqqide élip barghan selbiy teshwiqat we wehshiy ijraatliri weqe sadir qilghan bu ishchilargha ene shu jasaretni bergen. Ular uyghurlargha zorawanliq qilsa özlirining jazalanmaydighanliqini aldin texmin qilghan.

Yasinjan: " xitay hökümiti yillardin béri uyghurlar üstidin ijra qilip kéliwatqan ölüm jazaliri, xalighanche tutqun qilish we basturushliri bilen xitay xelqighe: ' uyghurlarni öltürseng jinayet bolmaydu dégen pikir we tuyghini bergen. Uning üstige heq - Naheq délolirida herwaqit xitay terep utup chiqqanliq üchün, ular uyghurlarni öltürse özlirining jazalanmaydighanliqini tonup yetken. Teshwiqat wastilirida, uyghurlarni dawamliq térorchi we oghri - Yanchuqchi dep teswirlishi bu qétim guangdongda uyghurlar uchrighan hujumning yene bir muhim sewebi."

Közetküchi ilyar shemshidin ependi, guangdung weqesidin gherb elliridiki uyghur teshkilatlirining chong bir ders élishi kéreklikini, uyghur milliy herikiti terkipidiki barliq küchlerge ige chiqishi we ularni himaye qilishi kéreklikini bildürdi.

Yuqiridiki awaz ulinishidin, bu heqtiki melumatimizning tepsilatini anglaysiler.